Mt 13, 1-23
0. TESTUA
Egun batez, Jesus etxetik atera eta aintzira-ertzean eseri zen. Eta hainbeste jende bildu baitzitzaion ondora, txalupa batera igo eta eseri egin zen. Jende-taldea, berriz, hondartzan zegoen. Eta luze hitz egin zien parabola bidez. Honela mintzatu zitzaien:
«Atera zen behin ereilea hazia ereitera. Ereitean, zenbait ale bide-bazterrean erori zen, eta txoriek etorri eta jan egin zuten. Beste zenbait harri artean erori zen, lur handirik ez zen tokian; eta, axaleko lurra izanik, berehala erne zen; baina eguzkiak jo orduko, erre egin zen eta, sustrairik ez zuelako, ihartu. Beste zenbait ale sasi artean erori zen, eta sasiek, haztean, ito egin zuten hazia. Gainerakoak lur onean erori ziren, eta fruitua eman zuten: bateko ehun edo hirurogei edo hogeita hamar. Ulertzeko gauza denak uler beza».
Ondoratu zitzaizkion ikasleak Jesusi eta galdegin zioten:
– Zergatik hitz egiten diezu parabola bidez?
Jesusek erantzun zien:
– Zuei eman zaizue Jainkoaren erregetzaren misterioak ezagutzea; horiei, ordea, ez. Izan ere, duenari eman egingo zaio, eta gainezka izango du; ez duenari, ordea, daukan apurra ere kendu egingo zaio. Hona zergatik hitz egiten diedan parabola bidez: begiratu bai, baina ikusten ez dutelako; entzun bai, baina ez aditzen, ez ulertzen ez dutelako. Horrela, Isaias profetak esana betetzen da horiengan:
«Entzungo duzue, bai, baina ulertu ez; ikusiko duzue, bai, baina ohartu ez. Izan ere, herri honek gogortu egin ditu buru-bihotzak, gortu belarriak, itsutu begiak. Ez bezate beren begiez ikus, ez belarriez entzun, ezta buruaz ulertu ere, horrela niregana bihur ez daitezen eta salba ez ditzadan.»
Zorionekoak, ordea, zuen begiak, ikusten dutelako, eta zuen belarriak, entzuten dutelako! Benetan diotsuet: Profeta eta gizon santu askok ikusi nahi izan zuten zuek ikusten duzuena, baina ez zuten ikusi, eta entzun nahi zuek entzuten duzuena, baina ez zuten entzun. Entzun ezazue, beraz, ereilearen parabolaren esanahia. Erregetzaren mezua entzun bai, baina ulertzen ez duenari, gaiztoa etortzen zaio eta bihotzean erein zaiona kendu egiten dio. Hori da, mezua “bide-bazterrak” hazia bezala hartzen duena. “Harri-arteak” bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzutean, berehala pozik onartzen duena; baina sustrairik gabea eta iraupen gutxikoa izanik, mezua dela-eta estuasun edo erasoaldiren bat sortu orduko, erori egiten da. “Sasi-arteak” bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzun bai, baina bizitza honetako ardurak eta diru-goseak mezua ito egiten diotena, fruiturik gabe utziz. “Lur onak” bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzun eta ulertzen duena; honek fruitua ematen du: bateko ehun edo hirurogei edo hogeita hamar».
1-TESTUAren AZALPENA
Parabolak Jesusi buruz hitz egiteko ohiko modua ziren, hau da, zer esan nahi duen modu zehatz eta ulergarrian adierazten duen landa-pertsona bati buruz hitz egiteko modua. Gainera, ekialdekoen mintzamoldea da, existentziaren galdera handiez hitz egiteko ipuin erraz eta zehatzez baliatzen baitira, eta ez diskurtso filosofikoez. Gainera, badu abantaila bat: kontrol politiko eta erlijioso handiko egoera batean, eta klandestinitate handiko egoera batean, parabolak iradokizunetan hitz egiteko modu bat dira, ez du inor aipatzen, baina mundu guztiak ulertzen du nori buruz ari den.
Parabolaren edukiak Mateoren komunitatearen esperientziarekin du zerikusia, predikatzean ikusi nahi ez duten, entzun nahi duten eta entzun nahi ez duten pertsona askorekin egiten baitu topo, horrela ez dute Jesusen hitza onartzen, ezta bere egiten ere, eta, beraz, bere hitza ez da haien bizitzetan errotzen. Eta ez du bizitzarik. Eta hori esaten digu ereilearen parabolak, ereitean hitza lur ezberdinetan erortzen baita, harri artean edo sasi artean, eta lur onean ere 30, 60, 100 gehiegizko fruitua ematen dute. (Nekazari batek galburu batek zenbat ale ematen dituen galdetzean, 30 agian esaten digute, baina 60 edo 100 ezinezkoa)
Beraz, hitzak duen indar handia erakutsi nahi du parabolak. Gizadiaren bihotzean ereinda, justiziaren, anaitasunaren, egiazko bizitzaren fruituak ematen ditu. Ebanjelioa “historian ereindako Jainkoaren indarra” da, fruitua emateko gai dena: bihotz berriak, gizarte-erakunde alternatiboak, sormen berritua. Eta froga gisa, begira diezaiogun santuen bizitzari, ebanjelioa mamitu duten eta historia berritu duten pertsonei.
2. Otoitzean hasten gara – ISILTASUNA EGITEN DUGU.
Kokaeraren bila gabiltza… ez oso artega ez oso eroso. Oinpeak zoruaren arrimuan. Sorbalda zuzen.
– Eta arnasa hartzen dugu behin baino gehiagotan arnasgora sakonak eginez. Arnasketak (itotzen gaituzten) pentsamenduetatik irteten laguntzen digu eta orainaldian zentratzen gaitu. Arnasketak bizi-erritmoarekin ko- nektatzen laguntzen digu. Bizirik mantentzen gaituena da. Arnasa hartzen jarraitzen dugu eta lasaituz goaz. Gure kezketatik distantzia hartzen dugu.
– Arnasa hartzean, gure barneko gune horretara sartzen gara, non bakean aurkitzen garen, non geure burua-rekin topo egiten dugun… eta bertan bizi eta gainditzen gaituen Ongiarekin ere topo egiten dugun, gure Bizi Iturriarekin. Gure isiltasun-gunea aurkituz goaz. Arnasa hartzen jarraitzen dugu. Isiltasuna ez da zaratarik eza, egorik (nirik) eza baizik.
Testua kontenplatzera pasa baino lehen, bi jarrera hauek prestatzen ditugu: konfiantza (ni eramaten uzten diot Jaunari, Bere eskuetan jartzen naizela) eta jarduna edo dedikazioa.
3. IKUSI, ENTZUN, TESTUA DASTATU. Nik AURKEZTU DUT (ESCENA BERRIKUSTEN DUT). IKUSI, ENTZUN, GUSTATU…
OHARRA: Eten puntuak gelditzeko eta behatzeko (gustatzeko eta sentitzeko) lekua izan daitezela.
Testuan sartzen naiz, eta errespetuz bat egiten dut Jesus bizitzen ari den egoerarekin; izan ere, aintziraren ertzean dagoen txalupa batera igotzen da, eta gainera datorkion jendeengandik pixka bat urruntzen da, txalupara igotzen da… ni Jesusekin kokatzen naiz, lakuaren ertzean, bere bizitzetan itxaropen-leiho bat irekiko duen berritasun bat entzuteko irrikaz… Nire denbora hartzen dut…
Jesusi entzuten diot ereilearen parabola kontatzen, sumatzen dut nola sortzen zaion bihotzetik esaten duena… Lehenik, zailtasunak kontatzen dizkie: «Atera zen behin ereilea hazia ereitera. Ereitean, zenbait ale bide-bazterrean erori zen, eta txoriek etorri eta jan egin zuten. Beste zenbait harri artean erori zen, lur handirik ez zen tokian; eta, axaleko lurra izanik, berehala erne zen; baina eguzkiak jo orduko, erre egin zen eta, sustrairik ez zuelako, ihartu. Beste zenbait ale sasi artean erori zen, eta sasiek, haztean, ito egin zuten hazia». Esan digunez, arriskuak ditugu, barnekoak, hala nola sustrairik gabe bizitzea, uste sendorik gabe, aberastasunen sedukziorik gabe, eguneroko bizitza asimilatzeko espaziorik gabe, eta giroko beste arrisku batzuk: frogak eta jazarpenak.
Baina, halaber, eta hau da garrantzitsuena, ereitean esaten du: “Zati bat lur onean erori eta uzta ona eman zuen: galburu batzuek ehun ale eman zituzten hazi bakoitzeko, beste batzuek hirurogei eta beste batzuek hogeita hamar”… Eta nire denbora hartzen dut Jesusek lagun dituenengandik espero duena dastatzeko… “Lur ona” ri erreparatzen diot, aurrean dituen pertsonei… Eta nola Jesusekin daudenak pertsona bakoitzaren ontasun-hazien kontura erortzen diren… nire denbora hartzen dut.
4.-JESUS ETA BIOK.
Jesusengandik hurbil egonik, konturatzen naiz kontatzen ari dena, entzuten diotenentzat desiratzen ari dena, niretzat ere desiratzen ari dela… eta nabaritzen dut niri zuzentzen zaidalako esanez bezala: “zu ere fruitua ematera deitua zaude”. Eta pozik nago nigan duzun desioaz. Nire bizitzako gauzarik erabakigarriena gertatzen ari dela ikusten dut… Nire denbora hartzen dut…
Eta Jesusekin nire giroak errepasatzen ditut, non sumatzen baitut benetako eta errukizko fruituak ematera deitzen nauela: “zoaz zure familian fruituak ematen, ulermena bidea irekitzen doan lekuan, zure lagunak, denbora pasatzeaz gain, penak balio duen zerbait bizitzeko direnak; nire lana ez da bizitza irabazteko, baizik eta bizitza ematen duena sortzeko, nire urrunak, bizi ezin diren tokietatik iristen direnak, axolagabetasunetik harrerara pasatzeko”… bere hitzak neureganatu nahi ditut…
Eta Jesusekin beste giro batzuei begiratzen ere ikasten ari naiz, non munduaren bihotzean ereindako anaitasuna fruitua ematera deitua dagoen: “egin ezazu presente norberaren konbertsioetan, gizarte-proiektuen elkartasunean, finantza etikoen garapenean, gosearen eta analfabetismoaren aurka borrokatzeko berrikuntza teknologikoetan, espazio berdeekin bizitza-erritmoak hartzean”… eta hitzaren fruitua giro horietan haztea nahi dut…
5.-Eta otoitza bukatzen ari gara Jesusekin SOLASean.
Otoitzean bizi izandakoa jasotzen dut. Gehien iritsi edo sartu zaidana kontatzen diot, … niretzat zela ematen zuena… gehien identifikatu naizen hura: testu bat, hitz bat, irudi bat… Eta zerbait eskatzen diot… edo eskerrak ematen dizkiot… agur keinu batez (eskuak elkartuz), esker ona (nire eskuak irekiz) edo onarpena adieraziz (gurutzearen seinaleaz), eta berriro itzultzen naiz leku honetara: oinak askatzen ditut, eskuak irekitzen ditut, begiak ere bai… Eta bizi izandakoa idazten amaitzen dut, nire bizitzan tinkatzen lagun diezadan.
